ویرایش: جواب های قطعی دو پست قبل ثبت شد. جواب سوالات پست آقا رضا رو هم دادم اگر اشتباهی شده خودتون اصلاح کنید آقا رضا جان جیگر

به نظر شما دو فرمول ساختاری نیاسین (شکل زیر) سبب چه مزایایی می شود ؟

نکات:

نیاسین ویتامین ویتامین های گروه ب هست و قابل حل در آب.
نام اصلی: اسيد نيکوتينيک
منابع: کبد، گوشت و ماهي
کبود نیاسین موجب: بیماری پلاگر می شود.

نوشته شده توسط در شنبه سی و یکم شهریور 1386 ساعت 5:36 موضوع نمونه سوال | لینک ثابت

۱.کدام یک با تاثیر آنزیم های مترشحه از سلول های بدن انسان به منومر های یکسان تبدیل می شود؟

۱.سلولز             ۲. ساکارز             ۳.گلیکوژن              ۴.لاکتوز

۲.کدام یک از دی ساکارید های زیر با انحلال در آب به یک مولکول گلوکز و یک مولکول فروکتوز تبدیل می شود؟

۱. ساکارز         ۲ . لاکتوز              ۳.مالتوز               ۴. هیچ کدام

۳.کدام یک از پلی ساکارید های زیر ذخیره ای نمی باشد؟

۱.لاکتوز                ۲. نشاسته               ۳.سلولز                   ۴.گلیکوژن

۴.برای تشکیل یک پلی ساکارید با ۵۰ مونومر چند مولکول آب نیاز است؟

۱. ۵۱                 ۲. ۲۵              ۳. ۴۹                 ۴. ۰

با ذکر دلیل (برای همه سوالات)

نوشته شده توسط رضا در چهارشنبه بیست و هشتم شهریور 1386 ساعت 10:40 موضوع نمونه سوال | لینک ثابت

یه سوال جالب ٬ البته آسونه خیلی آسونه (سوالات سمیرا خانم رو در ادامه مطلب پاسخ دادم)

با توجه به معادله ي زير به پرسش ها پاسخ دهيد :           

C6H12O6 + C6H12O6  <---C12H22O11 + H2O

       C                            D                B

۱- مادهB  از كدام گروه است؟

1) قند ساده         2) ليپيد        3) اسيد نوكلئيك        4) پروتئين

۲- معادله از چه نوع است؟

1) سنتزآبدهي      2) اكسيداسيون گلوكز    3) هيدروليز     4) تنفس هوازي

۳-اگر مادهD به مقدار زياد در سلول حاصل آيد نامش را چه مي گذارند؟

1) فرآورده متابوليسم     2) فعال كننده آنزيم      3) ذخيره غذايي     4) ماده دفعي

۴- مادهC را چه مي نامند؟ 

 1) مونو ساكاريد     2) مالتوز     3) ساكاروز    4) لاكتوز

ادامه مطلب

نوشته شده توسط در سه شنبه بیست و هفتم شهریور 1386 ساعت 8:54 موضوع نمونه سوال | لینک ثابت

 ويتامين ها
 
ويتامين ها از موادآلي ضروري در رژيم غذايي محسوب مي شوند. ويتامين ها جزء مواد غذايي کم مصرف هستند.

اما اگر هر يک از آنها از رژيم غذايي حذف شود، ما دچار بيماري و احتمالاً مرگ خواهيم شد. ويتامين ها به دو دسته محلول در آب و محلول در چربي تقسيم مي شوند.
1 – ويتامين A(قابل حل در چربي) : ويتامين A (رتينول) براي بينايي لازم است. بهترين منبع اين ويتامين روغن جگرماهي است. با خوردن هويج نيز مقداري از اين ويتامين به بدن ما مي رسد.کمبود ويتامين A، منجربه کاهش ديد در نور کم مي شود. به اين بيماري شب کوري مي گويند. بر اثر کمبود شديد ويتامينA قرنيه ضخيم و خشک مي شود به اين بيماري گزوفتالمي مي گويند. ويتامين A در رشد بدن، سلامتي پوست و دفاع بدن نيز تأثير دارد.

2 – ويتامين هاي گروه B (قابل حل در آب) : اولين ويتامين از اين گروه که کشف شد اسيد نيکوتينيک يا به اختصار نياسين بود. اين ويتامين در کبد، گوشت و ماهي يافت مي شود. کمبود نياسين سبب بيماري پلاگر مي شود.

 ويتامين B1 (تيامين) که در مخمر و غلات وجود دارد از مهمترين ويتامينهاي اين گروه است. کمبود ويتامين B1 سبب بيماري بري بري مي شود.

 ويتامين B2(ريبوفلاوين) نيز از اين گروه ويتامين ها است. اين ويتامين در برگ سبزيجات ، تخم مرغ و ماهي وجود دارد. کمبود ويتامين B2 موجب ايجاد زخم در اطراف دهان و کاهش رشد فرد مي شود.

3 – ويتامين c (قابل حل در آب) : ويتامين c در سبزي هايي مثل اسفناج و ميوه هايي مثل ليمو، ليموترش و پرتقال وجود دارد. اين ويتامين در حفظ و نگهداري پوشش حفره دهان و ساير سطوح بدن دخالت دارد. کمبود ويتامين c موجب بيماري اسکوروي مي شود. گرما ويتامين c را از بين مي برد.

4 – ويتامين D(قابل حل در چربي) : ويتامين D در روغن جگر ماهي وجود دارد. ويتامين D(کليسفرول) براي سخت شدن استخوان ضروري است. کمبود اين ويتامين سبب نرمي استخوان مي شود

 سوال : به نظر شما چه فرقی بین دو فروم نیاسین وجود داره و دلیل این فرق چیه؟

نوشته شده توسط در دوشنبه بیست و ششم شهریور 1386 ساعت 5:43 موضوع بیوشیمی | لینک ثابت

سلام... پرده از اسرار برداشتیم

دو تا تست از سال دوم

۱. در کدام یک از دانه های زیر نشاسته وجود دارد

الف) گندم            ب) سیب زمینی               ج) برنج                 د) الف و ج

دوستان IQ (از جمله خودم) دقت کنید که نشاسته ی سیب زمینی در دانه اش نیست

۲. آنزیم لازم برای هیدرولیز آمیلاز کدام است؟

الف) پتیالین          ب) لیپاز              ج)پروتئاز                    د) ریبو نوکلئاز

و دیگر IQ های عزیز (من جمله خودم!) آمیلاز یک آنزیم و آنزیم هم پروتئینه  حالا ناراحت نشید به قول جماعت ملا نیت مهمه که همه داریم (مثل خودم !)

نوشته شده توسط رضا در شنبه بیست و چهارم شهریور 1386 ساعت 16:8 موضوع نمونه سوال | لینک ثابت

سرآغاز

موضوع علم ژنتيك، انتقال، بيان و تكامل ژنها است به مولكول هايي كه كاركرد، تكوين و خصوصيات ظاهري موجود زنده را كنترل مي كنند . در اين بخش، ما به قوانين انتقال ژن ها خواهيم پرداخت به انتقال ژن ها از يك نسل به نسل بعد، گرگود مندل قوانين وراثت را كشف كرد . در اين بخش ما به مطالعه قوانين مندل و تعميم دادن آنها خواهيم پرداخت.

در سال ۱۹۰۰ – 3 گیاه شناس به نام های Carl Correns از آلمان Erichron Tschermak از اتریش و HugodeVries از هلند، قوانين حاكم بر انتقال صفات از والدين به زاده ها را گزارش كردند.

اين قوانين قبلاً در سال ۱۸۶۶ توسط يك كشيش اتريشي به نام Gregor Mendel گزارش شده بود. هر چند كارهاي مندل بعد از ۱۸۶۶ به راحتي قابل دسترس بود، ولي تا قبل از پايان قرن، دانشمندان به اهميت آنها پي نبردند. حداقل چهار دليل براي اين وقفه ۳۴ ساله وجود دارد.

اول اينكه تا قبل از آزمايشات مندل، زيست شناسان به دنبال الگويي براي توضيح نحوه انتقال صفاتي بودند كه به صورت پيوسته اندازه گيري مي شدند . صفاتي مانند طول و وزن . آنها به دنبال قوانين وراثتي اي بودند كه صفات پيوسته اي را به خصوص بعد از تئوري تكامل داروين كه در سال ۱۸۵۹ ارائه شد، بيابند اما مندل پيشنهاد كرد كه صفات وراثتي، مجزا و ثابت هستند ( ناپيوسته ). براي مثال نخود فرنگي ها سبز يا زرد بودند. طرفداران نظريه تكامل به دنبال تغييرات كوچك در صفات پيوسته بودند در حالي كه مندل قوانين وراثت ناپيوسته را ارائه داد . قوانين مندل، آن نوعي از تنوع را كه مورد نظر طرفداران نظريه تكامل بود، فرموله نمي كرد . دليل دوم اينكه تا آن زمان هيچ ذره فيزيكي اي كه بتواند معادل " ذرات ارثي " مندل باشد، شناخته نشده بود . هيچ كسي بعد از مطالعه مقاله مندل نمي توانست بگو يد كه ذره خاصي در سلول رفتاري مشابه با عناصر تكاملي مندل دار د. سوم اينكه مندل تجربيات خود ر ا با تعداد زيادي گياه انجام داد و نتايج را به صورت كسر درآورد . در آن زمان زيست شناسان كه در آن زمان علم بسيار ناقص و ناپيوسته اي را مطالعه مي كردند، معمو ً لا اطلاعات زيادي در مورد رياضيات نداشتند . و در نهايت اينكه مندل شخصيت معروفي نبود و تلاش چنداني هم براي دفاع از نظريه اش در مقابل دانشگاه ها نكرد

در طي سالهاي ۱۸۶۶ تا ۱۹۰۰ – دو تغيير عمده در علم زيست شناسي رخ داد . اول اينكه در طي اين زمان نه تنها زيست شناسا ن كروموزوم را شناخته بودند، بلكه به حركت هاي كروموزومي هم توجه كرده بودند و آنها را مورد مطالعه قرار د اده بودند و دوم اينكه در پايان قرن، زيست شناسان راحت تر و بهتر از زمان مندل با ابزارهاي رياضياتي كار مي كردند. مندل يك كشيش اتريش بود ( اهل Brunn در اتریش که امروزه همان Brno در چک است). ايده اصلي آزمايش هاي او، آميزش گياهاني بود كه صفات ناپيوسته و بدون overlap داشتند و سپس بررسي فراواني و توزيع اين صفات دروازه هاي چند نسل بعدي مندل با نخود فرنگي عادي sativum Pisum آزمايش مي كرد . او حداقل به 3 دليل گياه نخود فرنگي را انتخاب كرد؛ اول اينكه آنها به راحتي پرورش داده مي شوند و دوره ی  توليد مثل كوتاهي دارند.

دوم اينكه اين گياهان صفات ناپيوسته اي مانند رنگ گل و الگوي ميوه دهي دارند و سوم اينكه به دليل آناتومي اين گياه گرده افشاني گياه به راحتي قابل كنترل است. مي توان از ورود گر ده هاي خارجي جلوگيري كرد و خود لقاحي نيز به طور مصنوعي در اين گياه قابل انجام است.

مندل لقاح را به اين صورت انجام مي داد كه قبل از بالغ شدن دانه هاي گر ده، گل را باز مي كرد و گرده هاي يك گياه ديگر را به روي خامه قرار مي دا د. در بيش از ۱۰ هزار گياهي كه مندل مورد آزمايش قرار داد، تنها تعداد كمي به غير از روش كه مد نظر مندل بود لقاح انجام دادند.

نوشته شده توسط رضا در جمعه بیست و سوم شهریور 1386 ساعت 18:59 موضوع ژنتیک | لینک ثابت

ژنتيك كلاسيك:
مندل در سال 1859 قوانين وراثت را با انجام دادن آميز شهاي كاملاً كنترل شده بر روي نخودفرنگي باغچه ای Pisum sativum كشف كرد .او فهميد كه صفاتي مانند رنگ گل توسط عناصر ژنتيكي اي كه ما امروزه ژن ميناميم كنترل مي شوند )مندل در آن زمان به اين عوامل نام allele factor را داد.)
...

ادامه مطلب

نوشته شده توسط رضا در جمعه بیست و سوم شهریور 1386 ساعت 11:0 موضوع | لینک ثابت

سلام

سوالات رو اینجا ببینید: --> سوالات (سوال آخر رو بلد نبودم)

۱. ۴ کروموزوم که هر گامت هاپلویئد است و هر کروموزوم دو حالت paternal و maternal را دارد پس:

  ۱۶ = ۲^۴

۱۶ حالت گامت تولید می کند.

۲.

۳.

۴.

۵.

نوشته شده توسط در جمعه بیست و سوم شهریور 1386 ساعت 4:13 موضوع | لینک ثابت

مگس سركه و باكتري روده اي

در مطالعه ژنتيك، خواهيد ديد كه جانداران خاصي به كرات در آزمايش ها استفاده مي شوند. اگر هدف اين علم، مشخص كردن قوانين كلي در جهان موجودات زنده است، چرا ژنتيك دانان اصرار دارند كه فقط از چند جاندار خاص استفاده كنند؟ جواب اين سوال بر اي شما احتمالاً بديهي است؛ جانداراني كه براي هر آزمايش انتخاب مي شوند، خصوصياتي دارند كه آنها را براي آن آزمايش مناسب مي كنند.

در مراحل اوليه تحقيقات ژنتيكي، در ابتداي قرن بيستم، تكنيكهاي بررسي ماده ژنتيكي داخل يك باكتري يا ويروس هنوز به وجود نيامده بودند . جاندار اصلي اي كه در آن زمان مورد استفاده قرار مي گرفت يك مگس مگس سركه به نام علمي Drosophila melanogaster بود كه قبلاً توسط زيست شناسان تكويني مورد استفاده قرار مي گرفت اين جاندار دوره توليد مثل كوتاهي(در حدود 2 هفته) دارد و در آزمايشگاه بقا و توليد مثل با لايي دار د. همچنين مگس سركه، در برخي سلو لهاي خود(سلول هاي غدد بزاقي) كروموزومهاي بسيار بزرگي دارد(موسوم به كروموزومهاي پلي تن) و بسياري از خصوصيات ظاهري(فنوتيپ) اين جاندار توسط ژنوم آن كنترل مي شوند. براي مثال ميتوان به آساني جهش هايي را در اين موجود يافت كه در ژنهاي كنترل كننده رنگ چشم، تعداد و شكل صفحات چشمي و صفاتي مانند شكل و تراكم كرك و رگ ها اتفاق افتاند ه اند در اواسط قرن گذشته، هنگامي كه تكنيك هاي آزمايش هاي ژنتيكي بر روي باكتري ها ابداع شدند  باكتري روده اي معمول  Escherichia coli   به جاندار مورد علاقه براي كارهاي ژنتيكي تبديل شد.

زيرا اين باكتري دوره توليد نسلي برابر با 20 دقيقه دارد، از هر ژن تنها 1 نسخه دارد و مقدار ماده ژنتيكي آن بسيار كم است . بسياري از گرو ه هاي تحقيقاتي از آن استفاده كردند. اتفاق بعدي، استفاده از ويروس هاي باكتريايي، موسوم به باكتريوفاژها بود ويرو س ها تنها از چند نوع پروتئين محدود و يك كروموزوم بسيار كوچك ساخته شده اند و برخي ويروس ها مي توانند تا يكصد بار در ساعت رونويسي شوند.

هدف ما معرفي گونه هاي اصلي استفاده شده در ژنتيك نيست بلكه ما قصد داريم توضيح دهيم كه چرا اين گونه ها مورد استفاده قرار گرفتند . مطالعاتي مقايسه اي انجام شد ه اند براي اين كه نشان دهند چه خصوصياتي كه در موجودات ژنتيكي كشف شدند آنها را از نظر علمي جهاني كردند.

روش هاي مطالعه

هر بخشي از دنياي ژنتيك، رو ش هاي خاص خود را در مطالعه دارد. معمولاً كشف يك تكنيك مطالعاتي جديد، بهينه كردن يك تكنيك پهنه جديدي از تحقيقات را به روي محققين باز كرده است هر چه در طول اين سالها تكنيك هاي ما رشد كرد ه اند، سوالات بيشتر و در سطوح پايين تري از حيات مورد بررسي قرار گرفته اند. جرج مندل، پدر علم ژنتيك، مطالعاتي با انجام دادن آميز ش هاي ساده بر روي گياهان انجام داد امروزه، با روش هاي مدرن بيوشيميايي و فيزيولوژيكي، تعيين توالي نوكلئوتيدها(زيرواحدهاي سازنده ( RNA,DNA يي كه سازنده يك ژن هستند به صورت يك روش روتين درآمده است. يكي از بزرگترين پروژه هاي انجام شده در طول تاريخ، پروژه ژنوم انسان بود كه با تعيين توالي 3/3 ميليارد نوكلئوتيد موجود  در ژنوم انسان، به پايان رسيد . تكنولوژي لازم براي انجام پروژ ههايي با چنين ابعادي، به تازگي به دست آمده است. تا 10 سال پيش فرض بر اين بود كه چنين پروژه هايي حداقل يك دهه زمان و بودجه عظيمي ميبرند. امروزه با تكنيك هاي جديدي مانند Pyrosequencing چنين پروژ ه اي ممكن است در كمتر از 1 سال انجام شود.

نوشته شده توسط رضا در پنجشنبه بیست و دوم شهریور 1386 ساعت 15:17 موضوع ژنتیک | لینک ثابت

سلام.

از امروز هر روز یه قسمت ژنتیک می ذارم. این هم مثل گیاهی مهریار از مبتدی و خیلی ساده شروع می کنم.

معرفي علم ژنتيك

ژنتيك، علم مطالعه وراثت، در تمامي زمينه هاي آن، از گسترش صفات در يك شجره نامه خانوادگي، تا

بيوشيمي ماده ژنتيكي، اسيد دزوكسي ريبونوكلئيك  DNA  و اسید ریبنوکلئیک RNA است.  هدف ما در اين بخش، معرفي و بررسي مكانيز مهاي وراثت است.

به صورت تاريخي، ژنتيك دانان در 3 حيطه مجزا فعاليت كرده اند، هر حيطه با مشكلات، روش ها و موجودات زنده مورد مطالعه مربوط به خو د. اين 3 حيطه عبارتند از ژنتيك كلاسيك، ژنتيك مولكولي وژنتيك تكاملي )يا ژنتيك جمعيت.)

در ژنتيك كلاسيك ما با تئوری  كروموزومي وراثت روبرو هستيم، مفهومي كه ژ ن ها را به صورت خطي

در كنار هم بر روي كروموزوم فرض می کند. موقعيت نسبي ژنها با بررسي فراواني زاده هاي حاصل از آميزش هاي خاصي قابل تعيين است. ژنتيك مولكولي مطالعه ماده ژنتيك است؛ ساختار، رونويسي و بيان ماده ژنتيك. همچنين در همين حيطه ما انقلاب بزرگ تكنولوژي DNA نوتركيب (يا مهندسي ژنتيك) و اطلاعات بدست آمده از آن را بررسي خواهيم كرد. ژنتيك تكاملي يا ژنتيك جمعيت به بررسي تغييرات در فراواني ژنها در جمعيت مي پردازد. مفهوم دارويني تكامل كه بنابر پايه انتخاب طبيعي است بررسي مي شود.

امروزه به دليل پيشرفتهاي علمي، مرزهاي اين 3 ناحيه، تا حدي محو شده اند؛ به عنوان مثال، اطلاعات به دست آمده از ژنتيك مولكولي، از طرفي به فهم بهتر ساختار و عملكرد كروموزوم ها و از طرف ديگر به فهميدن انتخاب طبيعي كمك مي كند. در این قسمت، ما سعي مي كنيم مطالب را به صورت تاريخي آنها بررسي كنيم؛ از كارهاي مندل و كشف خصوصيات وراثت آغاز مي كنيم و سپس به ژنتيك مولكولي مي پردازيم.

ژنتيك مانند هر علم ديگري، بر پايه متد علمي بنا نهاده شده است . اطلاعات ما برگرفته از دنياي واقعي است. متد علمي گردآوري قوانيني است كه به فهم بهتر طبيعت كمك مي كنند. در قلب يك متد علمي،آزمايش قرار دارد، طي يك آزمايش، يك حدس درباره كار بخشي از طبيعت( كه آن را يك فرضيه مي ناميم) امتحان مي شود. در يك آزمايش خوب، تنها 2 نتيجه ممكن وجود دارد؛ تاييد فرضيه و يا رد فرضيه.

به عنوان مثال ممكن است شما تصور كنيد كه صفات اكتسابي به ارث ميرسند ايده اي كه توسط لامارك پيشنهاد شد. لامارك فرض كرد كه زرافه هايي كه سعي مي كردند بر گهاي موجود در شاخه هاي بالاتري را بخورند، گردن هاي بلندتري داشتند. آنها اين صفت درازي گردن را به فرزندان خود انتقال ميدهند (در هر نسل فقط افزايش كوتاهي در طول گردن وجود دار د) و اين روند در نهايت امروزه منجر به گرد نهاي بسيار طويل زرافه ها شده است. ديدگاه ديگر نسبت به اين مطلب، ديدگاه تكامل براساس انتخاب طبيعي است كه توسط داروين پيشنهاد شد. براساس فرضيه داروين، زرافه ها به طور طبيعي در طول گردن تنوع كمي دارند و اين تنوع ها به ارث مي رسند. زرافه هايي كه گردن بلندتري دارند، در تهيه بر گ از درخت براي خوردن، نسبت به ديگران مزيت دارند. به عبارت ديگر، درطول زمان، زرافه هايي كه گرد ن هاي بلندتري دارند، بهتر و بيشتر از ديگران زنده مي مانند و توليد مثل مي كنند. در نتيجه، زرافه هايي با گردن درازتر، پس از مدتي، گونه غالب در جمعيت مي شوند كه دليل اصلي اين اتفاق مرگ گونه هاي داراي گردن كوتا ه تر است. فراواني هر جهشي كه باعث افزايش طول گردن در جمعيت شود، در جمعيت افزايش خواهد يافت. براي آزمودن فرضيه لامارك، ما ابتدا بايد جاندار مناسبي پيدا كنيم . گرفتن زرافه ها و انجام آميزش هاي مورد نظر بر روي آنها بسيار دشوار است. مي توانيم آزمايش را با موش هاي آزمايشگاهي انجام دهيم).نگهداري و آزمايش بر روي موش نسبتاً آسان و ارزان است). ما بايد صفت ديگري به غير از طول گردن پيدا كنيم. براي مثال مي توانيم نيمي از دم موش ها را ببريم. سپس موش هاي دم كوتاه را با موش هاي عادي آميزش مي دهيم و زاد ه ها را بررسي مي كنيم اگر زاد ه ها دم هاي عادي داشتند، مي توانيم نتيجه بگيريم كه دم كوتاه، يك صفت اكتسابي، به ارث نمي رسد. در مقابل در صورتي كه دم موش هاي نسل بعد كوتاه تر از حد معمول باشد، ميتوانيم نتيجه بگيريم كه صفات اكتسابي،ارثي هستند.

دليل اينكه ما يك آزمايش را با تمامي سختي هايش انجام مي دهيم، اين است كه نتايج آزمايش، براي ما قطعي هستند و قابل اطمينان اند. در صورتي كه آزمايش درست طراحي شده باشد و بدون خطا اجرا شود، نتيجه منفي در آزمايش، مانند آزمايش ما در بالا، به معني رد نظريه خواهد بود. آزمودن نظريه ها به طوري كه اگر نتيجه آزمايش منفي باشد، نظريه رد شود، ايده اصلي متد علمي است.

نوشته شده توسط رضا در پنجشنبه بیست و دوم شهریور 1386 ساعت 10:39 موضوع ژنتیک | لینک ثابت

ریبوزوم

ریبوزم‌ها از اندامک های بدون غشای سیتوپلاسمی در همه یاخته‌های پروکاریوتی و یوکاریوتی هستند که در سال 1983 به‌وسیله پالاد کشف شده‌اند. این اندامک ها را دانه‌های پالاد نیز می‌نامند. از آنجا که سنتز پروتئین ها به‌وسیله ریبوزوم ها صورت می‌گیرد اهمیت زیادی دارند. ریبوزوم ها ذراتی کم و بیش کروی، متراکم (کدر) نسبت به الکترون ها هستند که نظرشان از 40 تا حدود 300 آنگستروم می‌رسد.

تاریخچه شناخت ریبوزومها

شناخت اولیه ریبوزوم ها مربوط به کلود می‌شود که در سال 1941 با مرکزگریزی شدید (اولتراسانتریفوگاسیون) افتراقی (مرحله‌ای) موفق به جداسازی ذراتی کوچک‌تر و سبکتر از میتوکندری ها شد که ذراتی به قطر 500 تا 2000 میکرون و سرشار از RNA بودند که از خرد شدن قطعات شبکه آندوپلاسمی ضمن اولترا سانتریفوگاسیون ایجاد می‌شوند. می‌توانند حتی در شرایط آزمایشگاهی اسیدهای آمینه پرتوزا را به سرعت در ساختمان پروتئین ها وارد کنند.

اشکال ریبوزومها

ریبوزم های آزاد سیتوپلاسمی که در سیتوپلاسم یاخته‌های پروکاریوتی از نوع 70s در سیتوپلاسم یاخته‌های یوکاریوتی از نوع 80s یعنی بزرگ‌تر و سنگین‌تر هستند.

ریبوزوم های چسبنده به غشای شبکه آندوپلاسمی دانه‌دار که این حالت تنها در یاخته‌های یوکاریوتی که شبکه آندوپلاسمی دارند، دیده می‌شود. در این یاخته‌ها نسبت ریبوزمهای آزاد سیتوپلاسمی به ریبوزمهای چسبیده به غشای شبکه بر حسب شرایط فیزیولوژیکی یاخته تغییر می‌کند و هر چه سنتز پروتئینهای ترشحی و پروتئینهای ساختمانی ویژه‌ای که در ساختمان غشای شبکه آندوپلاسمی، غشای کیسه‌های گلژی، لیزوزومها و پلاسمالم وجود دارند بیشتر باشد، نسبت ریبوزومهای چسبیده به غشای شبکه نیز بیشتر می‌شود.

در یاخته‌های ترشحی آسینیهای باز لوزوالمعده که آنزیمهای گوارشی مختلف را می‌سازند و یاخته‌های خونی که ایمنوگلوبین‌ها را می‌سازند تا 90% ریبوزومها به غشای شبکه آندوپلاسمی چسبیده‌اند. بر عکس در رتیکولوسیتها، بافتهای مریستمی گیاهان و یاخته‌های عصبی رویانی بیشتر ریبوزومها آزادند. در یاخته‌های هلا که نوعی یاخته سرطانی هستند تنها 15% ریبوزومها به غشای شبکه چسبیده‌اند.

ریبوزومهای موجود در اندامکهای مثل ریبوزومهای میتوکندری و ریبوزومهای کلروپلاستی: این ریبوزومها نیز تنها در یاخته‌های یوکاریوتی وجود دارند. ضریب ته نشینی آنها بر حسب گونه یاخته‌ها متفاوت است و به هر حال سبکتر و کوچک‌تر از ریبوزومهای سیتوپلاسمی یاخته مربوط هستند. از نظر ساخت و کار، حساسیت به آنتی بیوتیکها و بیش از آن ابعادشان به ریبوزومهای پروکایوتی شبیه‌اند.

نحوه قرارگیری ریبوزوم ها

ریبوزومهای سیتوپلاسمی، اندامکی و ریبوزمها چسبنده به غشای آندوپلاسمی می‌توانند به حالت منفرد (مونوزوم) یا به حالت چند تایی (پلی زوم) باشند. مجموع حدود 5 تا 80 ریبوزوم را که به مولکولی از mRNA چسبیده‌اند، پلی زوم نامند. ریبوزومها تنها وقتی که به حالت پلی زوم باشند، سنتز پروتئین دارند. گاهی در سیتوپلاسم پلی زومها حالت مارپیچی یا حلزونی به خود می‌گیرند فراوانی این نوع پلی زومها در یاخته را نشانه نوعی اختلال در فرآیند سنتز پروتئین می‌داند.

تعداد ریبوزوم ها در یک یاخته

تعداد ریبوزمهای یک یاخته تا حدود پانصد هزار می‌رسد. این تعداد در یاخته‌های مختلف و نیز در شرایط مختلف زیستی و فیزیولوژیکی در یک یاخته تغییرات زیادی دارد. در یک یاخته باسیل کولی حدود ده هزار تا پانزده هزار ریبوزوم موجود است. در اغلب در پروکاریوتها حدود 104، در یوکاریوتها حدود 105 تا 107 و در اووسیتها بطور معمول بیش از 1012 ریبوزوم وجود دارد.

عمر متوسط ریبوزوم ها

عمر متوسط ریبوزومها در حدود 6 ساعت است. بنابراین بازسازی پیوسته آنها ضرورت دارد. سرعت بازسازی در یاخته‌های مختلف 10 تا 100 ریبوزوم در هر ثانیه است. بازسازی ریبوزومها در یاخته‌های پروکاریوتی در سیتوپلاسم و بی‌تردید ضمن رونویسی از ژنهای rRNA و در یاخته‌های یوکاریوتی در ارتباط با هستک صورت می‌گیرد ترکیبات بازدارنده رونویسی و همچنین سم آمانیتین که در قارچ آمانتیا وجود دارد این بازسازی را متوقف می‌کنند.

روشهای جداسازی و مشاهده ریبوزوم ها

به روشهای مختلف زیر می‌توان ریبوزومها را جداسازی و مشاهده کرد ساکارز و حضور Mg+2 جدا می‌کنند. اولترا سانتریفوگاسیون به مدت یک ساعت و 100000gr انجام می‌شود. برای جدا کردن ریبوزومها از غشای شبکه آندوپلاسمی از دزوکسی کولات سدیم یا بکارگیری محلولهای نمکی دارای غلظت مناسب و انجام اولترا سانتریفوگاسیون استفاده می‌شود.

تمام مراحل جداسازی باید با حضور غلظت مناسبی از یونهای Mg+2 صورت گیرد. این غلظت مناسب با استفاده از کلرور منیزیم 0.01 مولکول گرم در لیتر تامین می‌شود. در غلظتهای زیاد آن (بیش از 0.1 مولکول گرم در لیتر) ریبوزومها به هم می‌چسبند و به حالت دیمر در می‌آیند و در غلظت 0.001 مولکول گرم در لیتر کلرور منیزیم دو جزء ریبوزوم از هم جدا می‌شوند.

ریخت‌شناسی ریبوزوم ها

از دو بخش کوچک و بزرگ تشکیل یافته است. در باسیل کولی، بخش کوچک کشیده، خمیره و دارای قسمتی متراکم و پیچیده است. بخش کوچک در گودی سطح فوقانی بخش بزرگ قرار گرفته است. بخش کوچک در 3/1 طول خود دارای دندانه‌ای کوچک است و مقابل به دانه دارای قسمتی متراکم و پیچیده است. بخش کوچک در گودی سطح فوقانی بخش بزرگ قرار گرفته است و حدود 3/1 از حجم کل ریبوزوم را تشکیل می‌دهد. بخش بزرگ که 3/2 حجم کل ریبوزوم را شامل می‌شود دارای یک سطح گود (مقعه) و سه زایده است.

سطح مقعر جایگاه چسبیدن بخش کوچک ریبوزومی است. زواید بخش بزرگ انگشت مانند، کوتاه و در انتها مدورند. زایده میانی بزرگ‌تر و زواید جانبی کوچک‌ترند. بخش بزرگ ریبوزوم از نیم رخ حالتی شبیه صندلی را حتی با یک بخش پشتی و در جای دست دارد. در یوکاریوتها بخش بزرگ شبیه آن باسیل کولی است اما یک زایده طویل است که به سوی سمت راست بخش بزرگ کشیده شده است.

پروتئین سازی نقش اصلی ریبوزوم ها</